Polskie Towarzystwo Fizyczne

W tym roku tylko dla szkół z Kocham Mazowsze, ale jeśli się uda, to w przyszłych latach będziemy dążyć do organizacji ligi ogólnopolskiej.

Bo fizyka to nie tylko trudne problemy i zawiłe równania - fizyka to otaczający nas świat, który chcemy zrozumieć i nauczyć się z niego korzystać. Fizyka to rozwój cywilizacyjny ale też zwykła ciekawość i dociekanie aby ją zaspokoić.

Szkoły z Mazowsze zachęcamy do udziału w zabawie i rywalizacji organizowanej przez Polskie Towarzystwo Fizyczne - oddział warszawski wraz z Wydział Fizyki Politechniki Warszawskiej pod patronatem Województwo Mazowieckie, Politechnika Warszawska, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej oraz Kuratorium Oświaty w Warszawie.

⏰Minęła połowa czasu zapisów na SzLIF - wspaniałą zabawę z fizyką 🔬 i konstrukcjami 🏗, do której zapraszamy zespoły uczniów z mazowieckich szkół ponadpodstawowych 🏫. Czekamy na Wasze zgłoszenia tylko do 📆20 września na 🌐 https://szlif.ptf.net.pl Jeszcze zostało parę wolnych miejsc!

SzLIF nie jest dla rozkminiaczy zadań olimpijskich z fizyki 🤓, lecz dla zwykłych uczniów 🥳, którzy raczej lubią się pobawić niż siedzieć nad zeszytem (lub czatem AI). Zadania będą proste (przynajmniej pozornie), a największą wartością będzie intuicja🤩, chęć eksperymentowania 🫣i współpraca w zespole 🤪.

Spotkamy się sześć razy 6⃣ w ciągu roku szkolnego - w październiku, listopadzie, grudniu, styczniu, marcu i kwietniu. Każdy zespół będzie raz gościł kolejkę SzLIF w swojej szkole. Tam zaproponujemy Wam problem techniczny - na przykład złożyć kartkę papieru aby poleciała jak najdalej🛩 - i damy ograniczony zestaw materiałów i narzędzi. Nie wygrywa zespół który najlepiej opisze problem z punktu widzenia fizyki i nie ten który wyprowadzi teoretyczną długość lotu. 🎉Wygrywa zespół najskuteczniejszy - możliwe są rozwiązania proste (które zaskakująco często okazują się najskuteczniejsze💸) i niebanalne (a kto powiedział, że samolot z kartki nie może mieć napędu? 🚀). Wszystko co nie jest zakazane jest dozwolone.

Jak w lidze sportowej każda drużyna zdobywa punkty w kolejnych kolejkach. Po ich zakończeniu, trzy najlepsze zmierzą się ze sobą w finale na Wydział Fizyki Politechniki Warszawskiej.

Postaramy się w każdej kolejce nagrodzić zwycięską szkołę🪢🧵🧳. W finale czekają na Was cenne nagrody 🏅 i puchar Szkolnej Ligi Inżyniersko-Fizycznej 🏆, który mamy nadzieję, że będziecie bronić w następnym sezonie. Przede wszystkim jednak czeka Was inspirująca rywalizacja i dobra zabawa.

Zapraszamy wraz z naszymi partnerami: Wydział Fizyki Politechniki Warszawskiej, Kocham Mazowsze, Politechnika Warszawska, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej i Kuratorium Oświaty w Warszawie

Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Fizycznego wyraża pełne poparcie dla postulatów środowiska nauczycieli wszystkich szczebli placówek oświaty o ustawowe uregulowanie mechanizmu wzrostu płac pracowników tego sektora.

Polskie Towarzystwo Fizyczne, wraz z innymi organizacjami pożytku publicznego oraz instytucjami reprezentatywnymi dla środowisk oświaty, edukacji i nauki w Polsce wielokrotnie wyrażało swoje poparcie dla postulatów przywrócenia prestiżu zawodowi nauczyciela. Kształcenie i przekazywanie młodym pokoleniom Polek i Polaków zasad etyki i współżycia społecznego jest kluczowe dla harmonijnego rozwoju i dobrobytu społeczeństwa. Szkoły muszą mieć zapewnioną możliwość kształcenia świadomych, kreatywnych, samodzielnych i odpowiedzialnych obywateli. Taką misję mogą realizować tylko odpowiednio doceniani i wykształceni nauczyciele, w warunkach szerokiej akceptacji społecznej ich zaangażowania, kompetencji i prestiżu zawodowego.
Istotnym elementem uznania przez Rząd RP rangi i znaczenia zawodu nauczyciela jest m.in. godziwe wynagradzanie ich pracy. Sytuacja, w której nauczyciele dla zapewnienia sobie i swoim rodzinom choćby minimalnie satysfakcjonujących warunków bytowania zmuszeni są do zatrudniania się na wielu cząstkach etatu w wielu placówkach, często podejmując zadania ponad siły, rzutuje bardzo niekorzystnie na procesy dydaktyczne, ze szkodą dla zasadniczych podmiotów edukacji, czyli dzieci i młodzieży, a więc ze szkodą dla przyszłości ich i całego społeczeństwa.

W pełni popieramy postulaty prezentowane przez Związek Nauczycielstwa Polskiego ustawowego i trwałego powiązania mechanizmu ustalania wynagrodzenia nauczycieli ze wskaźnikami makroekonomicznymi, np. ze średnim wynagrodzeniem w gospodarce. Współczynnik proporcjonalności powinien być wynegocjowany ze środowiskiem tak, aby wyrażał adekwatne do wymagających zadań uznanie dla pracowników sektora oświaty.

Są uczeni, których nazwiska pojawiają się tam, gdzie zaczyna się nowy sposób myślenia o świecie.

Andrzej Trautman był jednym z najwybitniejszych polskich fizyków teoretyków. Jego prace odegrały kluczową rolę w rozwoju teorii fal grawitacyjnych — zanim jeszcze fale te stały się obiektem bezpośredniej detekcji.

W najnowszym numerze „Postępów Fizyki” żegnamy prof. Trautmana i przypominamy jego wkład w zrozumienie promieniowania grawitacyjnego. Publikujemy także reprint jego klasycznego artykułu z 1959 roku.

To ważna lektura nie tylko historyczna. Pokazuje, że nauka potrzebuje cierpliwości, precyzji i odwagi formułowania problemów, których znaczenie może stać się w pełni widoczne dopiero po dekadach.

📖 Przeczytaj wspomnienie o prof. Andrzeju Trautmanie: www.ptf.net.pl/PF77/2/46

Jak opowiadać dziś o polskich uczonych, których wkład był fundamentalny, ale nie zawsze powszechnie znany poza środowiskiem?

Katastrofa czarnobylska nie skończyła się wraz z ugaszeniem pożaru reaktora.

To, co przyszło później, było równie dramatyczne: budowa gigantycznej osłony z betonu i stali, znanej jako Sarkofag, prowadzonej w warunkach wysokiego skażenia i ogromnej presji czasu.

W najnowszym numerze „Postępów Fizyki” publikujemy tekst o czarnobylskiej osłonie — od pierwszego Sarkofagu po Nową Bezpieczną Powłokę, zwaną Arkadą, jedną z największych ruchomych konstrukcji inżynieryjnych świata.

To opowieść o fizyce promieniowania, energetyce jądrowej, inżynierii, ryzyku, pamięci i polityce. Także o tym, co oznacza bezpieczeństwo obiektu, który przez dekady pozostaje symbolem jednej z największych katastrof technologicznych XX wieku.

📖 Przeczytaj tekst „Czarnobylska osłona”: www.ptf.net.pl/PF77/2/43

Czy po 40 latach potrafimy już rozmawiać o Czarnobylu bez mitów — ani bagatelizowania, ani katastrofizmu?

📚🔔 Koniec roku szkolnego!

26 czerwca to dzień, w którym w wielu szkołach energia potencjalna zgromadzona przez ostatnie miesiące gwałtownie zamienia się w energię kinetyczną wakacji.

Wszystkim Uczniom gratulujemy wytrwałości, ciekawości i odwagi w mierzeniu się z kolejnymi zadaniami — także tymi, które na pierwszy rzut oka wyglądały jak układ równań bez rozwiązania.

Nauczycielkom i Nauczycielom składamy ogromne podziękowania za cały rok pracy: za tłumaczenie, pokazywanie, zachęcanie, poprawianie, odpowiadanie na pytania i za tę szczególną umiejętność utrzymywania klasy w stanie względnej równowagi termodynamicznej.

Teraz czas na wakacje. Życzymy wszystkim dużo odpoczynku, słońca w bezpiecznych dawkach, obserwacji nieba (szczególnie 12 sierpnia ☀ - uważajcie na 👀), ciekawych podróży, dobrych książek i takich chwil, w których fizyka pojawia się sama: w falach na jeziorze, tęczy po burzy, cieniu pod drzewem, locie piłki i gwiazdach widocznych z dala od świateł miasta.

A zeszyty, sprawdziany i dzienniki? Zgodnie z zasadą zachowania energii — nie znikają, tylko chwilowo przechodzą w stan uśpienia.

Dobrych, spokojnych i pełnych ciekawości wakacji! 🌞

75 lat Olimpiady Fizycznej to nie tylko historia konkursu. To historia trzech pokoleń ludzi, którzy chcieli mierzyć się z naprawdę trudnymi pytaniami.

W najnowszym numerze „Postępów Fizyki” przypominamy dzieje Olimpiada Fizyczna — jednej z najważniejszych polskich rywalizacji edukacyjnych odkrywających młode talenty.

Jej początki sięgają wczesnych lat pięćdziesiątych XX wieku: Polski powojennej, odbudowującej się, podporządkowanej politycznie Związkowi Radzieckiemu, ale jednocześnie tworzącej ambitne instytucje naukowe i edukacyjne.

Artykuł Jana Mostowskiego pokazuje, jak środowisko fizyków związane z Polskim Towarzystwem Fizycznym i Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego stworzyło przedsięwzięcie, które przetrwało do dziś — i wciąż pozwala najzdolniejszym uczniom sprawdzić się w prawdziwie wymagającej fizyce.

📖 Przeczytaj tekst „Trzy pokolenia Olimpiady Fizycznej”: www.ptf.net.pl/PF77/2/37

Na poniższej mapie liczby laureatów Olimpiady Fizycznej z poszczególnych miast Polski w całej jej 75-letniej historii. Łącznie przez ten czas przyznano ponad 1300 tytułów laureata.

A Waszym zdaniem - czy olimpiady przedmiotowe są dziś bardziej kuźnią talentów, czy zbyt elitarnym wyzwaniem dla nielicznych?

Czy da się zbudować szkolny detektor cząstek z kosmosu?

Okazuje się, że tak.

W najnowszym numerze „Postępów Fizyki” publikujemy pracę wyróżnioną pierwszym miejscem w konkursie "Fizyczne Ścieżki" w kategorii „Pokaz zjawiska fizycznego”. Jej autorka, Antonina Siółkowska, uczennica drugiej klasy liceum w Płocku, opisuje detektor mionów zbudowany z dwóch tub Geigera–Müllera, bariery ołowiano–miedzianej i układu rejestracji impulsów.

Brzmi jak projekt z profesjonalnego laboratorium? A jednak to pokaz, który prowadzi od promieniowania kosmicznego i tła naturalnego aż do szczególnej teorii względności.

To znakomity przykład, że fizyka cząstek nie musi być odległa i abstrakcyjna. Czasem jej ślady można rejestrować tu i teraz — w szkolnym projekcie.

📖 Przeczytaj tekst „Detekcja mionów za pomocą tub Geigera–Müllera”:
www.ptf.net.pl/PF77/2/27

Czy takie projekty powinny częściej trafiać do szkół jako inspiracja dla uczniów?

Czy fizyka zaczyna się od wzorów? A może od spotkania z człowiekiem, który potrafi pokazać, że warto pytać?

W najnowszym numerze „Postępów Fizyki” publikujemy rozmowę z prof. Mirosławem Karpierzem — fizykiem z Wydział Fizyki Politechniki Warszawskiej specjalizującym się w optyce nieliniowej i fotonice, prorektorem Politechnika Warszawska i przewodniczącym Komitetu Fizyki Polska Akademia Nauk.

To rozmowa nie tylko o nauce, ale przede wszystkim o ludziach: nauczycielach, promotorach, współpracownikach, studentach i doktorantach. O tym, jak ważne jest pierwsze dobre spotkanie z fizyką. O kształceniu przyszłych inżynierów. O tym, jak zachować kontakt z nauką, gdy obowiązki organizacyjne odsuwają od codziennej pracy badawczej.

Wyłania się z niej obraz fizyki jako wspólnoty — wymagającej, ale też opartej na relacjach, odpowiedzialności i przekazywaniu doświadczenia.

📖 Przeczytaj rozmowę „Fizyka zaczyna się od ludzi”: www.ptf.net.pl/PF77/2/32

Kto był osobą, która najbardziej wpłynęła na Wasze zainteresowanie fizyką lub nauką?

📣 Jeszcze tylko tydzień na zgłoszenie wystąpienia na 4. Kongres Nauczycieli Fizyki!

Drodzy Nauczyciele Fizyki,

to Wy najlepiej wiecie, co naprawdę działa w szkolnej klasie: które doświadczenie budzi zdziwienie, jaki przykład nagle „odblokowuje” trudny temat, jak rozmawiać z uczniami o fizyce, gdy czasu jest za mało, a pytań — bardzo dużo.

Dlatego zapraszamy Was nie tylko do udziału w 4. Kongresie Nauczycieli Fizyki, ale także do zgłaszania własnych wystąpień. Kongres ma być miejscem wymiany doświadczeń, sprawdzonych pomysłów, dobrych praktyk, pytań i wspólnego namysłu nad tym, jak dziś uczyć fizyki mądrze, ciekawie i skutecznie.

Nie trzeba opowiadać o „idealnej lekcji”. Czasem najcenniejsze są właśnie te doświadczenia, które wynikają z codziennej praktyki: z pracy z uczniami, prób, błędów, improwizacji, małych sukcesów i rozwiązań, które można zabrać do własnej szkoły już następnego dnia.

📅 4. Kongres Nauczycieli Fizyki odbędzie się 4–6 września 2026 r. na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Organizatorem jest Polskie Towarzystwo Fizyczne.

Dzięki dotacjom koszt trzydniowego udziału wynosi jedynie 250 zł.

⏳ Zgłoszenia wystąpień przyjmujemy tylko do 30 czerwca.

Zapraszamy do współtworzenia programu Kongresu — bo dobra edukacja fizyczna nie powstaje w pojedynkę. Powstaje tam, gdzie nauczyciele, dydaktycy i naukowcy mogą się spotkać, porozmawiać i podzielić tym, co najcenniejsze: doświadczeniem.

Szczegóły i rejestracja:
👉 4knf.ptf.net.pl

Do zobaczenia we wrześniu w Warszawie!

Czy fizyka zabija magię?

To pytanie brzmi jak prowokacja. Bo przecież gdy wiemy, skąd bierze się tęcza, dlaczego świecą gwiazdy i czym są zorze polarne, świat mógłby wydawać się mniej tajemniczy.

A może jest odwrotnie?

W najnowszym numerze „Postępów Fizyki” publikujemy esej wyróżniony pierwszym miejscem w konkursie "Fizyczne Ścieżki". Autorka, Maria Karasińska, uczennica ósmej klasy szkoły podstawowej, prowadzi czytelnika od dziecięcego zachwytu zjawiskami przyrody do myśli, że fizyka nie odbiera światu niezwykłości. Ona pozwala zobaczyć ją głębiej.

To jeden z tych tekstów, które przypominają, że popularyzacja nauki nie musi zaczynać się od wzoru. Może zacząć się od zdumienia.

📖 Przeczytaj esej „Fizyka – zabija magię? A może jest wielkim iluzjonistą?”: www.ptf.net.pl/PF77/2/30

A Waszym zdaniem: czy wyjaśnienie zjawiska zmniejsza zachwyt, czy go wzmacnia?