12/10/2026
Mấy giờ rồi chú ơi? – Một câu hỏi đưa ta trở về những năm 90
“Mấy giờ rồi chú ơi?”
“Anh ơi, làm ơn cho em hỏi mấy giờ rồi?”
“Bác ơi, bây giờ mấy giờ rồi ạ?”
Bạn có còn nhớ những câu hỏi ấy không?
Có một thời, chỉ cần đeo chiếc đồng hồ trên tay bước ra đường, đi chưa được bao xa đã có người gọi lại hỏi giờ. Người hỏi có thể là một bà cụ đi chợ, một người đang vội ra đồng, hay một đứa trẻ muốn biết đã đến giờ về nhà hay chưa.
Câu hỏi ấy ngày xưa bình thường lắm. Bình thường đến mức chẳng ai thấy có gì đáng để nhớ.
Vậy mà hơn ba mươi năm trôi qua, có những lúc bất chợt nghĩ lại, ta mới nhận ra rằng một câu hỏi giản dị như thế cũng có thể chứa đựng cả một miền ký ức.
Một thời không phải ai cũng có đồng hồ
Nếu bạn từng sống ở những vùng quê miền Bắc trong những năm 80, 90 của thế kỷ trước, có lẽ bạn sẽ hiểu.
Ngày ấy, đồng hồ chưa phổ biến như bây giờ. Không phải ai cũng có một chiếc đồng hồ đeo tay, và cũng chẳng phải gia đình nào cũng sắm được một chiếc đồng hồ treo tường.
Ở những vùng quê như Hải Hậu, Nam Định, nơi tôi đã trải qua những năm tháng tuổi thơ, chiếc đồng hồ từng là một món đồ có giá trị.
Người đeo đồng hồ ra đường không chỉ xem giờ cho mình. Đôi khi họ còn trở thành người báo giờ cho biết bao người khác.
Có những hôm đi một đoạn đường ngắn, người ta đã phải dừng lại vài lần để trả lời cùng một câu hỏi:
“Mấy giờ rồi anh?”
“Mấy giờ rồi chú?”
Có người hỏi xong thì cảm ơn rồi vội vã đi tiếp. Có người lại tranh thủ hỏi thêm đôi ba câu chuyện.
Thời ấy, hỏi giờ một người xa lạ là chuyện hết sức tự nhiên. Người hỏi chẳng ngại ngần, người được hỏi cũng chẳng lấy gì làm phiền.
Bởi ai cũng hiểu, không phải ai cũng có điều kiện để mang theo một chiếc đồng hồ.
Những chiếc đồng hồ của một thời đã xa
Trong ký ức của nhiều người, đồng hồ đeo tay ngày ấy là những chiếc đồng hồ cơ của Liên Xô, rồi những chiếc đồng hồ đến từ Trung Quốc và nhiều nguồn khác.
Có chiếc được người thân mua tặng. Có chiếc phải dành dụm khá lâu mới mua được. Có chiếc được giữ gìn cẩn thận, chỉ đeo khi đi chơi, đi họp hay có công việc quan trọng.
Còn trong mỗi gia đình, nếu chưa đủ điều kiện mua một chiếc đồng hồ treo tường có chuông, người ta có thể sắm một chiếc đồng hồ để bàn nhỏ.
Những chiếc đồng hồ con gà, đồng hồ tên lửa của Trung Quốc hay đồng hồ cơ Liên Xô từng rất quen thuộc với nhiều gia đình.
Sáng ra nhớ lên dây cót. Tối đến, trước khi đi ngủ, có người lại nhìn đồng hồ xem đã đến giờ nghỉ chưa.
Tiếng tích tắc đều đều vang lên trên chiếc bàn gỗ, trong căn phòng nhỏ, bên cạnh những vật dụng giản dị của gia đình.
Có những âm thanh khi còn nhỏ chúng ta nghe mãi thành quen, chẳng bao giờ nghĩ rằng một ngày nào đó mình sẽ nhớ đến chúng.
Thế rồi thời gian trôi qua.
Những chiếc đồng hồ cũ dần được thay thế. Nhiều chiếc nằm im trong ngăn tủ, có chiếc thất lạc qua những lần chuyển nhà.
Nhưng đôi khi chỉ cần nghe lại tiếng tích tắc của một chiếc đồng hồ cơ cổ, người ta bỗng thấy tuổi thơ như đang trở về.
Khi tiếng chuông nhà thờ cũng là một cách xem giờ
Không phải gia đình nào ngày ấy cũng có đồng hồ.
Nhưng ở những vùng quê có nhà thờ, người dân còn có một cách rất đặc biệt để nhận biết thời gian.
Đó là nghe tiếng chuông.
Tôi vẫn nhớ những năm tháng tuổi thơ ở Hải Hậu, Nam Định. Tiếng chuông nhà thờ là một phần rất quen thuộc trong nhịp sống của người dân quê tôi.
Khoảng bốn giờ ba mươi sáng, tiếng chuông đầu tiên trong ngày vang lên.
Người ta gọi đó là chuông nhất.
Giữa không gian làng quê còn đang yên tĩnh, tiếng chuông từ tháp nhà thờ ngân ra, báo hiệu một ngày mới đang bắt đầu, cũng là lúc chuẩn bị cho giờ cầu nguyện buổi sáng.
Có người thức dậy chuẩn bị công việc. Có người trở mình nhìn ra ngoài trời. Có người nghe tiếng chuông mà biết đã đến giờ phải dậy.
Rồi đến mười hai giờ trưa, tiếng chuông lại vang lên.
Đối với nhiều người, đó là một dấu mốc quen thuộc giữa ngày. Người đang làm việc biết đã đến giờ nghỉ trưa. Có gia đình còn dựa vào tiếng chuông ấy để đối chiếu, chỉnh lại chiếc đồng hồ trong nhà.
Buổi chiều, buổi tối, tiếng chuông lại vang lên trước giờ thánh lễ.
Ở quê tôi, mùa hè thường kéo chuông vào khoảng năm giờ ba mươi chiều, trước thánh lễ lúc sáu giờ ba mươi. Mùa đông, khi giờ lễ thay đổi, tiếng chuông cũng được kéo sớm hơn.
Những giờ giấc ấy đã trở thành một phần nhịp sinh hoạt quen thuộc của cộng đồng.
Và có một hình ảnh mà những người từng sống gần nhà thờ ngày xưa có lẽ vẫn còn nhớ.
Đó là những ông bỏ, bà bỏ.
Ở quê tôi, người ta gọi như vậy để chỉ những người ở lại nhà thờ, trông coi, mở cửa, quét dọn và đảm nhận việc kéo chuông.
Ngày ấy, tiếng chuông không tự động vang lên theo một chương trình điện tử như nhiều nơi ngày nay.
Phía sau những tiếng chuông quen thuộc ấy còn có công việc đều đặn của con người.
Năm này qua năm khác, tiếng chuông cứ vang lên, gắn với giờ cầu nguyện, giờ làm việc, giờ nghỉ ngơi và biết bao sinh hoạt của làng quê.
Có những người chẳng cần nhìn đồng hồ, chỉ nghe tiếng chuông cũng biết lúc ấy là khoảng mấy giờ.
Nghĩ lại mới thấy, ngày xưa người ta không có nhiều phương tiện để xem giờ, nhưng lại có những âm thanh giúp cả một cộng đồng cùng cảm nhận nhịp điệu của thời gian.
Tiếng chuông trong làng và tiếng chuông trong mỗi ngôi nhà
Nếu tiếng chuông nhà thờ vang lên giữa không gian làng quê, thì tiếng chuông đồng hồ lại mang một cảm giác rất khác.
Nó vang lên ngay trong căn nhà.
Đối với những gia đình có điều kiện hơn, một chiếc đồng hồ treo tường có chuông là món đồ vừa hữu ích, vừa đáng tự hào.
Những chiếc đồng hồ ÔĐô, đặc biệt là dòng máy 24, đã trở nên quen thuộc trong ký ức của nhiều người chơi đồng hồ tại quê tôi.
Chúng thường được treo ở vị trí trang trọng trong gian giữa ngôi nhà, phía trên chiếc tủ chè, bên cạnh bộ sập gỗ.
Cứ đến giờ, tiếng chuông lại vang lên.
Có những tiếng chuông trầm ấm. Có những tiếng ngân dài, vang xa. Mỗi chiếc đồng hồ lại mang đến một cảm nhận khác nhau.
Người lớn nghe tiếng chuông để biết giờ giấc sinh hoạt.
Trẻ con thì nhiều khi chỉ thích đứng ngắm chiếc quả lắc đung đưa, chờ đến lúc đồng hồ đổ chuông.
Một chiếc đồng hồ có thể gắn bó với gia đình qua nhiều năm tháng, chứng kiến những bữa cơm, những ngày lễ Tết, những cuộc sum họp và cả những đổi thay của cuộc sống.
Ngày ấy, người ta nghe tiếng chuông đồng hồ nhiều đến mức trở thành quen thuộc.
Nhưng cũng chính những âm thanh quen thuộc ấy, sau này lại khiến người ta nhớ nhiều nhất.
Những người hỏi giờ ngày ấy, bây giờ ở đâu?
Hơn ba mươi năm đã trôi qua.
Bây giờ, muốn biết mấy giờ, chúng ta chỉ cần nhìn vào chiếc điện thoại.
Điện thoại có mặt ở khắp nơi. Đồng hồ điện tử xuất hiện trên xe máy, ô tô, máy tính và biết bao thiết bị trong cuộc sống.
Việc xem giờ chưa bao giờ dễ dàng đến thế.
Và cũng vì thế, những câu hỏi ngày xưa dần trở nên hiếm gặp.
“Mấy giờ rồi chú ơi?”
“Anh ơi, cho em hỏi mấy giờ rồi?”
Có lẽ những người trẻ hôm nay sẽ thấy hơi lạ nếu một người xa lạ bỗng nhiên dừng lại hỏi giờ.
Nhưng với những người từng sống qua thập niên 80, 90, đó lại là một điều rất đỗi bình thường.
Đôi khi, chúng ta vẫn gặp những cụ ông, cụ bà lớn tuổi giữ thói quen ấy.
Thấy ai đeo đồng hồ trên tay, các cụ lại hỏi:
“Cháu ơi, bây giờ mấy giờ rồi?”
Một câu hỏi rất đơn giản.
Nhưng với những người đã đi qua thời ấy, nó có thể bất chợt đánh thức cả một miền ký ức.
Bởi những đứa trẻ từng chạy theo người lớn hỏi giờ ngày xưa, bây giờ cũng đã trưởng thành.
Những thanh niên từng tự hào đeo chiếc đồng hồ trên tay đi khắp làng, có người giờ đã ngoài năm mươi, sáu mươi tuổi.
Những người cha, người mẹ từng dành dụm để mua cho gia đình một chiếc đồng hồ, giờ đây cũng đã già.
Có những căn nhà ba gian ngày ấy không còn nữa.
Có những chiếc đồng hồ đã đổi chủ không biết bao nhiêu lần.
Và có những tiếng chuông mà chúng ta tưởng như đã quên, chỉ đến khi tình cờ nghe lại mới nhận ra mình vẫn nhớ.
Có những thứ thời gian không thể mang đi
Ngày xưa, người ta hỏi nhau mấy giờ vì không phải ai cũng có đồng hồ.
Ngày nay, gần như ai cũng có thể xem giờ bất cứ lúc nào.
Nhưng có một điều rất lạ.
Chúng ta biết chính xác thời gian hơn ngày xưa, vậy mà đôi khi lại chẳng nhận ra những năm tháng đang trôi qua nhanh đến thế.
Mới ngày nào còn là những đứa trẻ đứng nhìn người lớn lên dây cót đồng hồ.
Mới ngày nào còn nghe tiếng chuông nhà thờ báo buổi sớm.
Mới ngày nào còn có người đứng bên đường gọi với theo:
“Mấy giờ rồi chú ơi?”
Vậy mà ngoảnh đi ngoảnh lại, đã hơn ba mươi năm.
Những chiếc đồng hồ cổ có thể đã ngả màu. Những bộ máy cơ có thể đã trải qua nhiều lần sửa chữa. Những chiếc quả lắc vẫn đung đưa, những tiếng chuông vẫn ngân lên như ngày nào.
Chỉ có con người là không thể quay lại những năm tháng đã qua.
Có lẽ vì thế mà đến hôm nay, nhiều người vẫn yêu những chiếc đồng hồ cơ cổ, vẫn thích ngồi lặng nghe tiếng tích tắc, vẫn chờ đợi từng hồi chuông vang lên.
Không hẳn chỉ vì chúng đẹp, vì chúng quý hay vì âm thanh của chúng hay đến đâu.
Mà đôi khi, trong tiếng chuông ấy, người ta còn tìm thấy một phần tuổi thơ, một mái nhà xưa, một vùng quê cũ và những người thân yêu.
Ngày xưa, chúng ta cần chiếc đồng hồ để biết thời gian. Còn hôm nay, đôi khi chúng ta tìm đến những chiếc đồng hồ cũ để nhớ lại một thời đã qua.
Nếu bạn đã từng sống qua những năm 80, 90, tôi muốn hỏi bạn một câu:
Bạn có còn nhớ lần cuối cùng mình đứng ngoài đường và nghe ai đó hỏi: “Mấy giờ rồi chú ơi?”
Và ngày ấy, trong gia đình bạn, chiếc đồng hồ đầu tiên là chiếc đồng hồ gì?
