19/07/2026
Mới có cái liên tưởng
-
Cách đây nhiều năm rồi, các hãng taxi truyền thống phát rồ lên vì sự xuất hiện của grab, uber…
Họ cũng lên tiếng rất nhiều, quá nhiều các cuộc họp, đề xuất, cải chính… để những mong các quy định đối với loại hình vận chuyển hành khách mới bị áp đặt những quy định nghiêm ngặt “không khác gì họ” để tạo nên một quy luật công bằng, cạnh tranh sòng phẳng
Cho đến nay, anh em cũng biết, phần thua đã thuộc về “truyền thống”
Đại đa số chúng ta sẽ là những “hành khách”, tất nhiên rồi, cái gì rẻ, tiện thì ta xài thôi, chưa kể thái độ cửa trên, thậm chí xấc xược của một bộ phận cánh tài xế “cũ kỹ” ấy. Dù chưa phải là người trải nghiệm gặp lắm vấn đề như những gì được kể trên báo chí, nhưng rõ ràng, họ đã thua trắng trên mặt trận thu hút khách hàng với đối thủ mạnh và nói trắng ra là “nó hay” đối với trải nghiệm khách hàng như vậy.
Cuộc đời người làm thiết kế, dù vai trò cá nhân hay công ty, cũng vẫn đã “bình yên” vài thập kỷ qua. Ngay như chính tôi, cũng hưởng lợi từ việc xài phần mềm “…” một cách mặc định như đại đa số dân thiết kế thi công bấy nay.
Đây là cái sai có hệ thống.
Đơn giản vì đã có sẵn vô vàn những bộ cài đã được mở khoá, ta từng mặc nhiên và dễ dàng tải về sử dụng. Những anh hùng mang mặt nạ Zorro đã công phu làm công tác “cướp của người giàu, chia cho người nghèo” từ lâu, khi mà chính tôi cũng từng thầm cảm ơn họ, khi đã hy sinh thân mình vì nghĩa cả. Chúng tôi mới có cơ hội dùng những gì tốt nhất, tiện nhất mà không phải tốn bất kỳ chi phí nào.
Việc ấy hiển nhiên đến nỗi, nó như hơi thở, cơm ăn. Khiến cho cái văn hoá “ăn không” ấy bám rễ vào mọi thế hệ. Dĩ nhiên, cả nước ta nghèo chứ chả riêng gì tôi hay anh em. Việc biện minh cho cái đó không làm ta tốt lên, đứng trên một sân chơi mà mình bắn bi thuốc, cắn doping rồi tự hào khi chiến thắng đối thủ to con hơn - nghe nó càng nhược tiểu. Nghĩ có gì giông giống trạng Quỳnh vẽ rồng như mười con giun.
Chính ra, cách làm đó có tính lịch sử hẳn hòi.
-
Xét ở góc độ là khách hàng. Nếu chính ta cũng là người xây nhà, làm nội thất, mua thiết bị. Có ai lại từ chối một deal với chi phí thấp hơn 20-30% từ một nhà thiết kế freelance, so với một công ty có trụ sở, hàng chục (thậm chí trăm) nhân viên.
Chắc hẳn phải là người
- thực sự tin vào sự chênh lệch ấy phải có lý do
- Có tiền nhiều hơn bình thường
- Có phông văn hoá tôn trọng sự minh bạch
- Hay vài lý do khác…
Mới lựa chọn những đơn vị có trả chi phí bản quyền, thuế má, bảo hiểm đầy đủ.
Và nếu hỏi, giữa đi taxi truyền thống, đếm tiền theo đồng hồ, rõ ràng tôi cũng sẽ chọn xe công nghệ, thậm chí so sánh 1 cuốc xe với 2-3 app cùng lúc, chỉ để rẻ hơn vài ngàn đồng.
Điều này đều là trải nghiệm, suy nghĩ thật, chẳng có gì phải giấu.
Vậy tất nhiên, hiểu và thông cảm khi chúng ta kêu ầm làng lên, khi làn sóng “đập bản quyền” TỰ NHIÊN một ngày trào lên mạnh mẽ như thế. Tôi thử đặt mình vào vị trí những người bán máy tính, chủ mấy công ty thiết kế thi công vừa rồi bị dính đòn, mình sẽ ra sao, hàng trăm nhân sự dưới quyền, nghĩa là cũng ít nhất vài trăm gia đình phụ thuộc bị ảnh hưởng theo.
Chẳng có lý gì để bào chữa cả, nhưng anh em thấy đấy, nếu so sánh ngang hàng sang ví dụ mà tôi vừa đề cập. Chúng ta kêu như taxi truyền thống (khi là doanh nghiệp dù to hay nhỏ, bắt buộc phải lựa chọn phần mềm có bản quyền cho cuộc sinh tồn tiếp theo).
Các nhà thiết kế tự do khác, tôi đoán là sẽ chưa có chế tài gì áp lên sự tự do làm nghề của anh em cả, sẽ giống hệt các chuyến xe ghép tiện chuyến, đón đưa khách tận nhà với chi phí hợp lý hơn cho khách hàng.
Và cũng thế, nghịch lý vẫn luôn tồn tại. Kêu gào khách hàng ơi, hãy đến với chúng tôi, trả nhiều tiền hơn đi vì chúng tôi phải mua bản quyền phần mềm, và khi lựa chọn phương tiện di chuyển, ta vẫn chọn tiện, rẻ chứ chẳng ai dở rồ đi ra bến xe chờ phồng đít lên mới tới được nơi mình muốn.
Bởi vậy, anh em thuộc vị trí nào?, chúng ta chọn cách ứng xử với đời ra sao?
Tái bút: hình ảnh được Chat Gpt tổng hợp qua yêu cầu so sánh của tôi, tất nhiên nó không thể hiện hết vấn đề được. Các thứ cần nói trong post cũng vậy.
