Ga Giường Cao Cấp

THIÊN KIM YẾU PHƯƠNG – TÔN TƯ MẠC

“Lưu thủy bất hủ, hộ xu bất đố.”
Nước chảy thì không dễ hôi, bản lề thường chuyển động thì không dễ mọt.

Hôm nay đổi hẳn sang một chủ đề khác:

Tuổi càng cao, càng không nên bỏ vận động.

Có một suy nghĩ khá phổ biến:

Lớn tuổi rồi thì nên ngồi nhiều.

Chân yếu thì hạn chế đi.

Đau mỏi một chút lại càng nên nằm nghỉ.

Nhưng tư tưởng dưỡng sinh cổ truyền lại rất coi trọng chữ:

ĐỘNG.

Tôn Tư Mạc dùng hình ảnh rất dễ hiểu:

Nước luôn chảy thì khó tù đọng.
Bản lề thường chuyển động thì khó han gỉ.

Cơ thể cũng vậy.

Không cần vận động mạnh.

Điều quan trọng hơn là đừng để cơ thể bất động quá lâu.

Người lớn tuổi có thể đi chậm hơn.

Đi quãng ngắn hơn.

Tập những động tác nhẹ hơn.

Nhưng nếu sức khỏe cho phép, vẫn nên duy trì một chút hoạt động mỗi ngày.

Đi quanh nhà.

Tưới cây.

Quét sân.

Vươn vai.

Co duỗi chân tay.

Đi bộ ngoài trời.

Những việc tưởng rất nhỏ ấy lại giúp duy trì sức cơ, khả năng thăng bằng và sự linh hoạt trong sinh hoạt hằng ngày.

Đặc biệt, dưỡng sinh không cần theo kiểu:

Hôm nay tập thật nhiều rồi ba ngày sau nằm nghỉ.

Cổ nhân coi trọng sự đều đặn hơn sự quá sức.

Mỗi ngày một chút.

Lâu ngày thành công phu.

Tất nhiên, người có bệnh tim mạch, chóng mặt, nguy cơ té ngã hoặc bệnh xương khớp cần chọn mức vận động phù hợp và theo hướng dẫn chuyên môn khi cần.

Điều đáng nhớ nhất vẫn là hình ảnh của cổ nhân:

Nước quý ở chỗ biết chảy. Cơ thể cũng vậy. Tuổi càng cao, vận động không nhất thiết phải nhiều – nhưng đừng để mình ngừng vận động quá sớm.

PHÂN CÓ THỨC ĂN CHƯA TIÊU – ĐỪNG CHỈ NGHĨ DO ĂN QUÁ NHANH

Có người đi ngoài rồi nhận thấy trong phân vẫn còn:

Mẩu rau.
Hạt.
Vỏ thực phẩm.
Những phần thức ăn nhìn khá rõ.

Nhiều người lập tức nghĩ:

“Chắc mình nhai chưa kỹ.”

Điều đó có thể đúng.

Một số loại thực vật giàu chất xơ vốn cũng có thể không được phân giải hoàn toàn, nên thỉnh thoảng nhìn thấy trong phân chưa chắc là bất thường.

Nhưng nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên và đi cùng nhiều biểu hiện tiêu hóa khác thì đáng để quan sát kỹ hơn.

ĐÔNG Y GỌI ĐÓ LÀ NHÌN KHẢ NĂNG “VẬN HÓA”

Theo Đông y, tỳ vị không chỉ nhận thức ăn.

Điều quan trọng hơn là phải chuyển hóa phần ăn uống thành thứ cơ thể có thể sử dụng.

Nếu thường xuyên thấy thức ăn chưa tiêu kèm:

Phân mềm hoặc nát.
Đi ngoài nhiều lần.
Bụng sôi.
Ăn xong đầy bụng.
Dễ buồn ngủ sau ăn.
Người mệt, thiếu sức.
Ăn đồ lạnh dễ khó chịu.

thì cần nhìn thêm đến khả năng vận hóa của tỳ vị.

ĂN ĐƯỢC NHIỀU CHƯA CHẮC CƠ THỂ NHẬN ĐƯỢC NHIỀU

Đây là điểm rất quan trọng.

Có người thấy mình yếu nên cố:

Ăn nhiều hơn – uống nhiều đồ bổ hơn – dùng thật nhiều thực phẩm dinh dưỡng.

Nhưng nếu hệ tiêu hóa đang xử lý thức ăn không tốt, việc đưa thêm quá nhiều vào đôi khi chỉ khiến:

Bụng đầy hơn → tiêu hóa nặng hơn → người lại càng mệt.

Vì vậy trong Đông y mới đặc biệt coi trọng tỳ vị khi muốn bồi bổ cơ thể.

TRƯỚC KHI “BỔ”, HÃY XEM CƠ THỂ CÓ HẤP THU ĐƯỢC KHÔNG

Hãy quan sát:

Ăn xong bụng nhẹ hay nặng?
Phân có thành khuôn không?
Cân nặng có ổn định không?
Ăn uống có ngon miệng không?
Sức lực có cải thiện sau những bữa ăn không?

Nếu thức ăn chưa tiêu xuất hiện thường xuyên cùng tiêu chảy kéo dài, đau bụng, phân mỡ bất thường hoặc sụt cân không chủ ý thì nên kiểm tra y tế để tìm nguyên nhân.

Bồi bổ không bắt đầu từ việc đưa thật nhiều thức ăn vào cơ thể.
Bồi bổ bắt đầu từ khả năng tiêu hóa và hấp thu được những gì mình đã ăn.

HOÀNG ĐẾ NỘI KINH

“Tỳ tại chí vi tư.”
Chí của Tỳ là tư – suy nghĩ.

Hôm nay không nói về mắt, tai, tóc hay răng nữa. Ta chuyển sang một hiện tượng rất thường gặp:

Càng lo nghĩ, bụng càng khó chịu.

Có người trước một việc quan trọng thì chẳng muốn ăn.

Có người căng thẳng vài ngày là bụng đầy.

Có người vừa ăn vừa làm việc, đầu óc vẫn quay cuồng với công việc nên ăn xong thấy nặng bụng, khó tiêu.

Cổ nhân đã sớm nhận thấy mối liên hệ giữa suy nghĩ và Tỳ Vị.

Trong Hoàng Đế Nội Kinh có câu:

“Tỳ tại chí vi tư.”

“Tư” là suy nghĩ.

Suy nghĩ vốn không xấu. Con người phải suy nghĩ mới học tập, làm việc và giải quyết vấn đề.

Điều đáng ngại là:

Tư lự quá độ.

Một việc nghĩ mãi không thôi.

Ăn cơm vẫn nghĩ.

Đi đường vẫn nghĩ.

Lên giường vẫn tiếp tục nghĩ.

Theo Đông y, trạng thái ấy kéo dài có thể ảnh hưởng đến Tỳ khí và sự vận hóa.

Vì thế dưỡng Tỳ không chỉ nằm trong bát cơm.

Nó còn nằm ở trạng thái khi chúng ta ăn bát cơm ấy.

Một bữa ăn đơn giản nhưng ngồi xuống thong thả, nhai chậm và tạm gác công việc sang một bên đôi khi dễ chịu hơn một bữa đầy món bổ mà đầu óc vẫn căng như dây đàn.

Có một thói quen nhỏ rất đáng thử:

Đến giờ ăn thì chỉ ăn.

Tạm đặt điện thoại xuống.

Đừng vừa ăn vừa xử lý công việc.

Ăn chậm hơn một chút.

Sau bữa cơm mới quay lại những chuyện cần suy nghĩ.

Tất nhiên, đầy bụng, chán ăn hay rối loạn tiêu hóa kéo dài có nhiều nguyên nhân và không thể chỉ quy cho “nghĩ nhiều”.

Nhưng lời cổ nhân gợi một điều rất đẹp:

Thức ăn nuôi thân, sự thư thái giúp bữa ăn được trọn vẹn. Dưỡng Tỳ không chỉ biết ăn gì – đôi khi còn là biết để tâm mình yên ở đâu trong lúc ăn.

PHÂN NỔI TRÊN MẶT NƯỚC – CHƯA CHẮC LÀ “NHIỀU KHÍ”

Có người đi ngoài xong để ý thấy:

Phân thường nổi trên mặt nước thay vì chìm xuống.

Thỉnh thoảng xảy ra, nhiều người nghĩ:

“Chắc hôm nay bụng nhiều hơi.”

Điều đó có thể đúng. Khí mắc trong phân có thể làm phân nhẹ và nổi.

Nhưng nếu phân nổi thường xuyên, đặc biệt kèm những thay đổi khác, thì không nên chỉ nhìn vào chuyện “nhiều khí”.

ĐÔNG Y VẪN NHÌN VÀO KHẢ NĂNG VẬN HÓA

Theo Đông y, điều quan trọng không phải phân nổi hay chìm riêng lẻ.

Mà phải nhìn cả quá trình:

Ăn vào → tiêu hóa → hấp thu → tạo thành chất thải.

Nếu tỳ vị vận hóa chưa tốt, ngoài thay đổi tính chất phân còn có thể gặp:

Bụng đầy, nhiều hơi.
Ăn lâu tiêu.
Phân mềm hoặc nát.
Có thức ăn chưa tiêu.
Ăn xong buồn ngủ.
Người mệt, nặng nề.

Khi nhiều dấu hiệu cùng xuất hiện, lúc đó mới có ý nghĩa để nhìn sâu hơn vào hệ tiêu hóa.

PHÂN NỔI NHƯNG BÌNH THƯỜNG KHÁC VỚI PHÂN NỔI, NHỜN VÀ KHÓ XẢ

Đây là điểm rất đáng phân biệt.

Nếu phân chỉ thỉnh thoảng nổi nhưng:

Vẫn thành khuôn.
Không quá hôi bất thường.
Đi xong nhẹ bụng.
Ăn uống và cân nặng bình thường.

thì chưa nhất thiết đáng lo.

Nhưng nếu phân thường xuyên nổi, bóng nhờn, có vẻ nhiều mỡ, rất khó xả, mùi khác thường, thì cần lưu ý đến khả năng tiêu hóa hoặc hấp thu chất béo.

ĐỪNG “ĐỌC BỆNH” CHỈ TỪ MỘT LẦN ĐẠI TIỆN

Hôm nay ăn khác.

Ngày mai phân có thể khác.

Điều có giá trị hơn là quy luật lặp lại trong nhiều ngày.

Hãy quan sát:

Phân nổi bao lâu rồi?
Có nhờn không?
Có đầy hơi không?
Ăn món nhiều chất béo có nặng hơn không?
Cân nặng có thay đổi không?

Nếu tình trạng phân nổi, nhờn kéo dài kèm tiêu chảy, đau bụng, vàng da hoặc sụt cân không chủ ý thì nên kiểm tra y tế.

Đừng vội kết luận từ việc phân nổi hay chìm.
Điều đáng quan tâm là cơ thể có đang tiêu hóa và hấp thu thức ăn tốt hay không.

HOÀNG ĐẾ NỘI KINH

“Xỉ vi cốt chi dư.”
Răng là phần dư của cốt.

Mấy bài vừa rồi chúng ta đi qua mắt – tóc – tai. Hôm nay chuyển sang một thứ rất nhỏ nhưng theo cổ nhân lại liên quan đến nền tảng của cơ thể:

Hàm răng.

Đông y cho rằng:

Thận chủ cốt, răng là phần dư của cốt.

Vì thế, người xưa không chỉ xem răng là công cụ để nhai thức ăn, mà còn quan sát răng và lợi như một phần biểu hiện của toàn trạng cơ thể.

Nhưng có một thói quen dưỡng sinh cổ rất thú vị:

“Khấu xỉ” – gõ răng

Khi thức dậy buổi sáng, hai hàm răng được gõ nhẹ vào nhau nhiều lần.

Không cắn mạnh.

Không nghiến răng.

Chỉ chạm đều và nhẹ.

Người xưa xem đây là một cách chăm sóc răng miệng và thường kết hợp với việc đảo lưỡi, nuốt nước bọt.

Điều đáng học không nhất thiết nằm ở việc phải đếm đúng bao nhiêu lần.

Mà là quan niệm:

Răng cũng cần được chăm mỗi ngày, trước khi nó đau.

Ngày nay, điều này càng dễ hiểu.

Đừng chờ đau răng mới nghĩ đến răng.

Đánh răng đều.

Làm sạch kẽ răng.

Hạn chế ăn ngọt liên tục trong ngày.

Khám nha khoa định kỳ.

Và đặc biệt, nếu răng đau hoặc lung lay bất thường thì cần tìm nguyên nhân thực tế, chứ không nên chỉ kết luận là “Thận hư” theo cách hiểu máy móc.

Cổ thư thường rất hay ở chỗ:

Dưỡng sinh không phải lúc nào cũng là làm một việc lớn. Có khi chỉ là chăm một chiếc răng trước khi nó đau, giữ một thói quen nhỏ trước khi nó trở thành bệnh.

Muốn sống khỏe lâu dài, đừng chỉ chăm những thứ cơ thể đang kêu đau. Hãy chăm cả những thứ hôm nay vẫn còn đang khỏe.

PHÂN DÍNH BỒN CẦU – KHÔNG CHỈ LÀ DO ĂN NHIỀU DẦU MỠ

Có người đại tiện mỗi ngày vẫn đều.

Phân không hẳn lỏng.

Nhưng lần nào đi xong cũng dính bồn cầu, xả nước khó sạch.

Nhiều người nghĩ:

“Chắc hôm qua ăn nhiều đồ dầu mỡ.”

Nếu chỉ thỉnh thoảng xảy ra sau một bữa ăn đặc biệt thì không có gì lạ.

Nhưng nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, Đông y sẽ nhìn rộng hơn.

ĐÔNG Y NHÌN THÊM VÀO “THẤP”

Theo Đông y, tỳ vị có nhiệm vụ vận hóa thức ăn và thủy thấp.

Khi sự vận hóa không thuận, có thể xuất hiện một nhóm biểu hiện:

Phân mềm, nhão và dễ dính.
Đi xong chưa thật nhẹ bụng.
Bụng đầy, nặng.
Ăn xong dễ buồn ngủ.
Người nặng nề, uể oải.
Miệng nhạt hoặc nhớt.
Lưỡi rêu dày hoặc nhớt.

Khi nhiều dấu hiệu đi cùng nhau, Đông y có thể xem xét đến thấp trệ và chức năng vận hóa của tỳ vị.

Nhưng không nên chỉ thấy phân dính là tự kết luận “cơ thể có thấp”.

CŨNG CẦN NHÌN LẠI BỮA ĂN

Phân có thể thay đổi khi:

Ăn quá nhiều chất béo.
Thay đổi chế độ ăn đột ngột.
Uống nhiều rượu bia.
Ăn uống thất thường.
Một số thực phẩm không phù hợp với đường tiêu hóa.

Vì vậy, hãy thử quan sát ăn gì hôm trước – đại tiện thế nào hôm sau.

Đôi khi nhật ký ăn uống vài ngày cho chúng ta thấy một quy luật rất rõ.

MỘT CHI TIẾT CẦN PHÂN BIỆT

Phân dính khác với phân bóng nhờn, nổi, rất khó xả và có mùi bất thường kéo dài.

Nếu kiểu phân bất thường này xuất hiện thường xuyên, đặc biệt kèm sụt cân, đau bụng hoặc tiêu chảy kéo dài, nên kiểm tra y tế vì có thể liên quan đến khả năng tiêu hóa hay hấp thu chất béo.

Đừng chỉ hỏi:

“Mỗi ngày tôi đi ngoài mấy lần?”

Hãy nhìn thêm hình dạng, tính chất và cảm giác sau đại tiện.

Đại tiện là một trong những cách cơ thể kể lại bữa ăn đã được xử lý như thế nào.
Nhìn kỹ một chút, chúng ta sẽ hiểu hệ tiêu hóa của mình nhiều hơn.

HOÀNG ĐẾ NỘI KINH

“Thận khai khiếu vu nhĩ.”
Thận khai khiếu ra tai.

Hôm nay chuyển sang đôi tai – một giác quan mà bình thường chúng ta ít để ý, cho đến khi xuất hiện tiếng ù.

Có người đang ngồi yên bỗng nghe:

Ve ve.

Rè rè.

Hoặc một tiếng cao như tiếng côn trùng kêu.

Xung quanh hoàn toàn yên tĩnh nhưng trong tai lại có âm thanh.

Theo Đông y, tai có mối liên hệ đặc biệt với Thận.

Cổ nhân nói:

“Thận khai khiếu vu nhĩ.”

Nhưng điều này không có nghĩa:

Hễ ù tai là Thận hư.

Đó là cách hiểu quá đơn giản.

Đông y còn quan sát rất kỹ tính chất của tiếng ù.

Ù xuất hiện đột ngột hay từ từ?

Một bên hay hai bên?

Tiếng lớn hay nhỏ?

Có kèm chóng mặt, nặng đầu hoặc giảm thính lực không?

Khi mệt thì tăng hay giảm?

Những khác biệt ấy giúp phân biệt các tình trạng khác nhau.

Có một điều rất đáng chú ý:

Tai cũng cần được nghỉ.

Ngày nay, tai phải tiếp xúc với tiếng ồn nhiều hơn thời cổ rất nhiều.

Tai nghe mở lớn.

Nhạc liên tục.

Máy móc.

Giao thông.

Không gian ồn ào từ sáng đến tối.

Chúng ta thường nghĩ chỉ có mắt nhìn màn hình mới cần nghỉ.

Nhưng đôi tai cũng cần những khoảng yên tĩnh.

Giảm âm lượng tai nghe.

Tránh tiếp xúc tiếng ồn quá lớn kéo dài.

Ngủ đủ.

Và nếu vừa trải qua một khoảng thời gian rất ồn, hãy để tai được nghỉ.

Đó cũng là dưỡng tai.

Cần lưu ý rằng ù tai và giảm thính lực có rất nhiều nguyên nhân ngoài cách lý giải của Đông y. Ù tai xuất hiện đột ngột kèm giảm thính lực, chóng mặt mạnh hoặc triệu chứng thần kinh cần được khám sớm.

Cổ thư cho chúng ta một lời nhắc giản dị:

Chúng ta chăm mắt bằng cách nhắm mắt, nhưng thường quên chăm tai bằng sự yên tĩnh. Đôi khi dưỡng tai không phải nghe thêm thứ gì – mà là cho đôi tai một khoảng thời gian không phải nghe gì cả.

PHÂN LÚC ĐẦU KHUÔN, LÚC SAU NÁT – ĐỪNG CHỈ NHÌN MỖI SỐ LẦN ĐI NGOÀI

Có người mỗi ngày chỉ đại tiện một lần.

Nghe qua tưởng tiêu hóa hoàn toàn bình thường.

Nhưng quan sát kỹ lại thấy:

Đầu bãi phân còn khuôn, càng về sau càng mềm, nát.

Đi xong đôi khi bụng vẫn chưa thật nhẹ.

Đây là một chi tiết nhỏ nhưng theo cách nhìn Đông y lại khá đáng chú ý.

ĐẠI TIỆN KHÔNG CHỈ HỎI “MẤY LẦN MỘT NGÀY?”

Khi nhìn tình trạng tiêu hóa, cần quan sát cả:

Phân khuôn hay nát.
Có dính bồn cầu không.
Có thức ăn chưa tiêu không.
Đi xong nhẹ bụng hay vẫn muốn đi tiếp.
Trước khi đi có đau, sôi hoặc lạnh bụng không.

Một người đi một lần mỗi ngày nhưng phân thường xuyên không thành khuôn vẫn có thể cho thấy hệ tiêu hóa đang hoạt động chưa ổn định.

ĐÔNG Y THƯỜNG NHÌN THÊM VÀO TỲ VỊ

Theo Đông y, tỳ có vai trò vận hóa thức ăn và thủy thấp.

Khi khả năng này suy yếu, có thể gặp:

Phân mềm, nát.
Bụng dễ đầy.
Ăn xong buồn ngủ.
Người nặng.
Ăn đồ lạnh dễ khó chịu.
Tay chân dễ lạnh.
Lưỡi nhợt, rêu trắng.

Nếu nhiều biểu hiện xuất hiện cùng nhau, lúc đó mới có cơ sở để nhìn theo hướng tỳ vị vận hóa chưa tốt, chứ không nên chỉ dựa vào một đặc điểm của phân.

CŨNG ĐỪNG THẤY PHÂN NÁT LÀ VỘI “TRỪ THẤP”

Đây là chỗ rất dễ nhầm.

Cùng là phân nát nhưng có người thiên hàn, có người do ăn uống thất thường, có người căng thẳng là đi ngoài, cũng có người đang có vấn đề thực thể ở đường tiêu hóa.

Vì vậy, Đông y ứng dụng không phải:

Thấy một triệu chứng → gắn ngay một thể bệnh.

Mà phải ghép nhiều dấu hiệu lại thành một bức tranh cơ thể.

Nếu thay đổi khuôn phân kéo dài, tiêu chảy về đêm, đau bụng nhiều, có máu trong phân, sốt hoặc sụt cân không chủ ý thì nên kiểm tra y tế.

Đại tiện đều mỗi ngày chưa chắc tiêu hóa đã tốt.
Hình dạng phân và cảm giác sau khi đi cũng đang kể câu chuyện của hệ tiêu hóa.

THỌ THẾ BẢO NGUYÊN

“Phát vi huyết chi dư.”
Tóc là phần dư của huyết.

Hôm nay đổi chủ đề sang một thứ chúng ta nhìn thấy mỗi ngày nhưng cổ nhân lại dùng nó để quan sát tình trạng bên trong cơ thể:

Mái tóc.

Theo Đông y, tóc không phải một phần hoàn toàn tách biệt.

Cổ nhân có câu:

“Phát vi huyết chi dư.”

Ý nói sự sinh trưởng và trạng thái của tóc có liên hệ với sự nuôi dưỡng của huyết.

Bởi vậy, Đông y khi quan sát tóc không chỉ hỏi:

“Có rụng tóc không?”

Mà còn để ý:

Tóc có khô xơ không?

Có dễ gãy không?

Rụng nhiều trong thời gian nào?

Tóc bạc sớm hay thay đổi đột ngột?

Cơ thể đồng thời có mệt mỏi, ăn ngủ kém hay không?

Điều này cũng nhắc đến một sai lầm khá phổ biến:

Thấy tóc yếu là lập tức tìm thứ để bôi lên tóc.

Chăm sóc bên ngoài tất nhiên cần thiết.

Nhưng tóc được tạo ra từ bên trong.

Nếu một người ăn uống thất thường, thiếu ngủ kéo dài, căng thẳng liên tục thì chỉ chăm phần tóc bên ngoài chưa chắc đã giải quyết được nguyên nhân.

Đặc biệt, tóc là thứ thay đổi khá chậm.

Hôm nay điều chỉnh sinh hoạt không có nghĩa tuần sau tóc lập tức dày lên.

Cơ thể cần thời gian để tạo ra một sợi tóc mới.

Vì vậy dưỡng tóc cũng cần một chữ rất quan trọng:

Kiên nhẫn.

Ăn đủ chất.

Ngủ đủ.

Không giảm cân cực đoan.

Hạn chế làm tóc bằng nhiệt và hóa chất quá thường xuyên.

Giữ da đầu sạch phù hợp.

Đó đều là những việc rất bình thường nhưng có giá trị lâu dài.

Tất nhiên, câu “phát vi huyết chi dư” thuộc lý luận Đông y. Rụng tóc nhiều hoặc đột ngột còn có thể liên quan đến dinh dưỡng, nội tiết, thuốc, bệnh da đầu, di truyền và nhiều nguyên nhân khác; không nên cứ rụng tóc là tự kết luận “huyết hư”.

Nhưng cổ thư để lại một cách nhìn đáng nhớ:

Mái tóc ở bên ngoài, nhưng sự nuôi dưỡng của nó bắt đầu từ bên trong. Muốn tóc khỏe lâu dài, đừng chỉ chăm từng sợi tóc – hãy chăm cả giấc ngủ, bữa ăn và sức khỏe của chính mình.

ĂN XONG ĐÃ MUỐN ĐI NGOÀI – CHƯA CHẮC LÀ “TIÊU HÓA NHANH”

Có người vừa ăn xong khoảng 10–20 phút đã thấy bụng thúc xuống.

Ăn sáng xong đi một lần.
Ăn trưa xong lại muốn đi tiếp.

Nhiều người nghĩ:

“Chắc cơ địa tiêu hóa nhanh, ăn vào là thải ra ngay.”

Thực ra, thức ăn vừa ăn không thể đi hết đường tiêu hóa nhanh đến như vậy.

Bữa ăn có thể kích thích nhu động đại tràng và tạo cảm giác muốn đại tiện. Đây là một phản xạ sinh lý bình thường.

Nhưng nếu bữa nào ăn xong cũng phải chạy vào nhà vệ sinh, lại kèm phân lỏng hoặc cơ thể mệt, thì đáng để nhìn kỹ hơn.

ĐÔNG Y NHÌN VÀO “VẬN HÓA”

Theo Đông y, tỳ vị không chỉ tiếp nhận thức ăn mà còn đảm nhiệm việc vận hóa và đưa phần tinh vi đi nuôi cơ thể.

Nếu khả năng này chưa tốt, người bệnh có thể gặp:

Ăn xong dễ đau hoặc sôi bụng.
Đại tiện nhiều lần.
Phân mềm, nát.
Trong phân còn thức ăn chưa tiêu hết.
Bụng dễ lạnh.
Ăn đồ lạnh càng dễ đi ngoài.
Người mệt sau khi đại tiện.

Lúc này, vấn đề không phải là cơ thể “thải quá tốt”, mà cần xem lại khả năng tiêu hóa và hấp thu.

CÓ NGƯỜI CỨ CĂNG THẲNG LÀ MUỐN ĐI NGOÀI

Trước một cuộc họp.

Trước khi đi xa.

Hoặc chỉ cần lo lắng một chuyện gì đó…

Bụng đã bắt đầu quặn và muốn đi vệ sinh.

Trường hợp này cho thấy một điều rất thú vị:

Tiêu hóa và tinh thần liên hệ với nhau rất chặt.

Theo cách nhìn Đông y, ngoài tỳ vị còn cần xem xét khí cơ có bị ảnh hưởng bởi căng thẳng hay không.

ĐỪNG CHỈ CỐ “CẦM” ĐẠI TIỆN

Hãy quan sát:

Phân có khuôn không?
Đi xong có nhẹ bụng không?
Ăn nóng – lạnh phản ứng khác nhau thế nào?
Căng thẳng có làm triệu chứng tăng không?
Sau khi đi ngoài người khỏe hay mệt?

Nếu đi ngoài nhiều kéo dài, tiêu chảy về đêm, có máu trong phân, sốt, đau bụng nhiều hoặc sụt cân không chủ ý thì cần kiểm tra y tế.

Đi ngoài nhanh sau ăn chưa chắc là tiêu hóa nhanh.
Điều đáng quan tâm hơn là thức ăn có được tiêu hóa, hấp thu và biến thành sức lực hay không.